Selen – właściwości, jak przyjmować, z czym łączyć?

Czy wiesz, że selen (Se), choć często niedoceniany, odgrywa kluczową rolę w naszym organizmie? Ten mikroelement, obecny w wielu produktach spożywczych, takich jak orzechy brazylijskie czy łosoś, wpływa nie tylko na nasze zdrowie, ale również wspiera odporność i chroni przed poważnymi schorzeniami, w tym depresją i reumatoidalnym zapaleniem stawów. Warto zatem bliżej przyjrzeć się jego właściwościom, a także zastanowić się, jak odpowiednio wprowadzić go do swojej diety, aby unikać niedoborów oraz nadmiaru. Przekonaj się, jak ważny jest selen i jakie korzyści może przynieść Twojemu organizmowi!

Spis Treści:

1. Wprowadzenie
2. Źródła selenu w diecie
3. Funkcje biologiczne
4. Wpływ na wybrane układy i narządy
5. Niedobór selenu
6. Nadmiar selenu
7. Suplementacja
8. Selen a wybrane schorzenia
9. Współdziałanie z innymi składnikami
10. Podsumowanie

Wprowadzenie

Czym jest selen?

Selen (Se) to mikroelement, który odgrywa niezwykle istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu naszego organizmu. Ten pierwiastek śladowy zajmuje 34 miejsce w układzie okresowym, a jego nazwa pochodzi od greckiego słowa „selene”, oznaczającego Księżyc. 😊 Choć potrzebujemy go w niewielkich ilościach (zaledwie kilkadziesiąt mikrogramów dziennie), jego niedobór może wywołać poważne konsekwencje zdrowotne.

Selen występuje w glebie w różnych stężeniach zależnie od regionu świata – dlatego też mieszkańcy niektórych obszarów geograficznych są bardziej narażeni na jego niedobór. Warto podkreślić, że gleby w Polsce zwykle charakteryzują się niską zawartością tego pierwiastka, co przekłada się na mniejszą ilość selenu w produktach spożywczych pochodzących z rodzimych upraw.

Rola w organizmie

Selen pełni w naszym ciele wiele fundamentalnych funkcji, bez których trudno wyobrazić sobie prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Jego właściwości sprawiają, że wpływa na niemal każdy aspekt naszego zdrowia:

• Stanowi kluczowy składnik enzymów antyoksydacyjnych, w tym peroksydazy glutationowej
• Wspiera pracę układu odpornościowego
• Uczestniczy w metabolizmie hormonów tarczycy
• Pomaga chronić komórki przed uszkodzeniami oksydacyjnymi
• Wspiera procesy detoksykacyjne organizmu
• Bierze udział w produkcji hormonów płciowych
• Przyczynia się do utrzymania zdrowej skóry, włosów i paznokci

To właśnie dzięki tak wszechstronnemu działaniu selen zyskuje coraz większe zainteresowanie zarówno w środowisku naukowym, jak i wśród osób dbających o zdrowie i dobre samopoczucie.

Źródła selenu w diecie

Produkty naturalne bogate w selen

Aby zapewnić organizmowi odpowiednią ilość selenu, warto sięgać po produkty naturalnie bogate w ten mikroelement. Źródła w diecie są zróżnicowane, co pozwala na komponowanie różnorodnych posiłków wspierających pokrycie dziennego zapotrzebowania.

Należy pamiętać, że zawartość selenu w produktach spożywczych może się znacznie różnić w zależności od zawartości tego pierwiastka w glebie, na której były uprawiane rośliny lub z której korzystały zwierzęta. Dlatego też warto sięgać po produkty pochodzące z różnych regionów świata.

Ranking produktów spożywczych

* Przy założeniu dziennego zapotrzebowania 55 μg dla osoby dorosłej

Orzechy brazylijskie, łosoś, małże, ziarna zbóż, jajka, mleko

Wśród najbogatszych źródeł selenu zdecydowanie wyróżniają się orzechy brazylijskie, w których zawartość tego pierwiastka jest imponująca – zaledwie 1-2 orzechy mogą pokryć dzienne zapotrzebowanie! 🌰 To prawdziwa bomba selenowa, jednak ze względu na wysoką zawartość tego pierwiastka, warto spożywać je z umiarem.

Małże i inne owoce morza również wyróżniają się pod względem zawartości selenu. Warto włączyć je do diety nie tylko ze względu na selen, ale również bogactwo innych składników odżywczych.

Łosoś oraz inne ryby morskie stanowią doskonałe źródło selenu, a dodatkowo dostarczają cennych kwasów omega-3. Regularne spożywanie ryb (2-3 razy w tygodniu) znacząco przyczynia się do pokrycia zapotrzebowania na ten pierwiastek.

Ziarna zbóż, szczególnie pełnoziarniste, zawierają umiarkowane ilości selenu, jednak ze względu na częste spożycie, mogą stanowić istotne źródło tego mikroelementu w codziennej diecie.

Jajka zawierają niewielkie, ale znaczące ilości selenu – głównie w żółtku. Regularne spożywanie jajek może przyczyniać się do utrzymania prawidłowego poziomu tego pierwiastka w organizmie.

Choć mleko i produkty mleczne nie należą do najbogatszych źródeł selenu, to jednak przy regularnym spożyciu mogą stanowić istotny składnik diety wspierający pokrycie zapotrzebowania na ten mikroelement.

Funkcje biologiczne

Działanie antyoksydacyjne

Jedną z najważniejszych funkcji selenu jest jego działanie antyoksydacyjne. Jako składnik enzymów antyoksydacyjnych, selen pomaga neutralizować wolne rodniki, zapobiegając uszkodzeniom komórek i tkanek.

Warto podkreślić, że selen nie działa antyoksydacyjnie bezpośrednio, lecz jako składnik enzymów antyoksydacyjnych, przede wszystkim peroksydazy glutationowej. Ta selenozależna „maszyna” enzymatyczna skutecznie rozkłada nadtlenek wodoru i inne nadtlenki organiczne, chroniąc komórki przed stresem oksydacyjnym.

Wpływ na odporność

Selen odgrywa kluczową rolę we wzmacnianiu odporności organizmu. Wpływa zarówno na mechanizmy wrodzonej, jak i nabytej odpowiedzi immunologicznej. Badania naukowe wykazały, że odpowiedni poziom selenu w organizmie przyczynia się do:

• Zwiększenia produkcji przeciwciał
• Wzmocnienia aktywności komórek NK (natural killers)
• Poprawy funkcjonowania limfocytów T
• Aktywacji makrofagów
• Zmniejszenia podatności na infekcje wirusowe i bakteryjne

Co ciekawe, niedobór selenu może nie tylko osłabiać odporność, ale również sprzyjać mutacjom wirusów, czyniąc je bardziej zjadliwymi i opornymi na leczenie. 😮

Ochrona antynowotworowa

Liczne badania epidemiologiczne i laboratoryjne wskazują na potencjalną rolę selenu w ochronie antynowotworowej. Mechanizmy tego działania są złożone i obejmują:

• Neutralizację wolnych rodników, które mogą uszkadzać DNA i przyczyniać się do inicjacji procesów nowotworowych
• Indukcję apoptozy (programowanej śmierci komórkowej) w komórkach nowotworowych
• Hamowanie angiogenezy (powstawania nowych naczyń krwionośnych) w guzach
• Regulację cyklu komórkowego i stymulację mechanizmów naprawy DNA
• Modyfikację metabolizmu kancerogenów

Szczególnie obiecujące wyniki badań dotyczą roli selenu w zapobieganiu nowotworom prostaty, płuc, jelita grubego i piersi. Jednak warto podkreślić, że największe korzyści obserwowano u osób, które początkowo miały niedobór selenu – suplementacja u osób z prawidłowym poziomem tego pierwiastka nie przynosiła tak znaczących efektów.

Rola w peroksydazie glutationowej

Peroksydaza glutationowa to kluczowy enzym antyoksydacyjny, w którym selen pełni funkcję centrum aktywnego. W organizmie człowieka występuje kilka izoform tego enzymu, które chronią różne struktury komórkowe przed uszkodzeniami oksydacyjnymi.

Rola peroksydazy glutationowej polega na katalitycznym rozkładzie nadtlenku wodoru i nadtlenków organicznych do nieszkodliwych związków (wody i alkoholi). Aby enzym ten mógł skutecznie działać, niezbędna jest obecność selenu w postaci selenocysteiny w jego centrum aktywnym. Bez odpowiedniej ilości selenu aktywność tego enzymu ulega znacznemu obniżeniu, co prowadzi do zwiększonego stresu oksydacyjnego w organizmie.

Wpływ na wybrane układy i narządy

Znaczenie dla tarczycy

Selen odgrywa kluczową rolę w funkcjonowaniu tarczycy – narządu, który reguluje metabolizm całego organizmu. Ten mikroelement jest niezbędny do syntezy i aktywacji hormonów tarczycy, a także do ochrony gruczołu tarczowego przed uszkodzeniami oksydacyjnymi.

W tarczycy znajduje się największe stężenie selenu w organizmie, co podkreśla jego znaczenie dla tego narządu. Selen wchodzi w skład enzymów dejodynaz, które przekształcają mniej aktywną tyroksynę (T4) w aktywną trijodotyroninę (T3). Ponadto, selenoproteiny chronią komórki tarczycy przed nadmiarem nadtlenku wodoru, który jest produkowany w procesie syntezy hormonów tarczycy.

Niedobór selenu może przyczyniać się do rozwoju chorób autoimmunologicznych tarczycy, takich jak choroba Hashimoto czy choroba Gravesa-Basedowa. Badania kliniczne wykazały, że suplementacja selenem może łagodzić objawy tych chorób i zmniejszać stężenie przeciwciał przeciwtarczycowych.

Oddziaływanie na układ odpornościowy

Selen ma ogromny wpływ na prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. Niedobór tego pierwiastka może prowadzić do osłabienia zarówno wrodzonej, jak i nabytej odpowiedzi immunologicznej.

Badania wykazały, że odpowiedni poziom selenu w organizmie wpływa na zwiększenie aktywności makrofagów, komórek NK (natural killers) oraz limfocytów T. Ponadto, selen reguluje produkcję cytokin – białek sygnałowych układu odpornościowego, które koordynują odpowiedź immunologiczną.

Co szczególnie interesujące, niedobór selenu może sprzyjać wirulencji (zjadliwości) patogenów. Wykazano, że w organizmach z niedoborem tego pierwiastka wirusy mogą ulegać mutacjom, stając się bardziej patogenne. 🦠 Przykładem jest wirus Coxsackie, który w warunkach niedoboru selenu może przekształcić się w bardziej zjadliwą formę, prowadzącą do zapalenia mięśnia sercowego.

Wpływ na układ hormonalny

Oprócz tarczycy, selen odgrywa istotną rolę w funkcjonowaniu całego układu hormonalnego. Wpływa na syntezę i metabolizm hormonów płciowych, zarówno żeńskich, jak i męskich.

U mężczyzn selen jest niezbędny do prawidłowego rozwoju i funkcjonowania plemników. Niedobór tego pierwiastka może prowadzić do obniżenia płodności poprzez zmniejszenie ruchliwości i liczby plemników oraz zwiększenie odsetka plemników o nieprawidłowej budowie.

U kobiet selen wpływa na gospodarkę estrogenową i progesteronową, a jego odpowiedni poziom jest ważny dla prawidłowego przebiegu ciąży. Badania wskazują, że niedobór selenu może zwiększać ryzyko poronień oraz komplikacji ciążowych, takich jak stan przedrzucawkowy czy zahamowanie wzrostu wewnątrzmacicznego płodu.

Niedobór selenu

Niedobór selenu może manifestować się na wiele sposobów, a objawy niedoboru często są niespecyficzne i mogą być mylone z innymi dolegliwościami:

• Pogorszenie kondycji skóry, włosów i paznokci – suchość, łamliwość, wypadanie, wolniejszy wzrost
• Ból mięśni i osłabienie siły mięśniowej, szczególnie w kończynach
• Niepłodność – u mężczyzn obniżona jakość nasienia, u kobiet zaburzenia cyklu
• Podatność na infekcje – częstsze i dłużej trwające przeziębienia i infekcje
• Przewlekłe zmęczenie i obniżenie nastroju
• Zaburzenia pracy tarczycy
• Problemy z koncentracją i pamięcią
• Zaburzenia rytmu serca

Warto zauważyć, że ryzyko niedoboru selenu wzrasta u osób stosujących restrykcyjne diety, wegan i wegetarian (jeśli nie suplementują tego pierwiastka), a także u osób cierpiących na choroby przewlekłe układu pokarmowego.

Konsekwencje zdrowotne

Długotrwały niedobór selenu może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych:

• Choroba Keshan – kardiomiopatia endemiczna, występująca w regionach o glebach ubogich w selen (głównie Chiny)
• Choroba Kashin-Beck – endemiczna osteoartropatia, prowadząca do deformacji stawów
• Przyspieszone starzenie się organizmu na skutek zwiększonego stresu oksydacyjnego
• Zwiększone ryzyko chorób neurodegeneracyjnych, takich jak Alzheimer czy Parkinson
• Osłabienie funkcji odpornościowych i zwiększona podatność na infekcje
• Podwyższone ryzyko rozwoju niektórych typów nowotworów
• Zaburzenia płodności i problemy z zajściem w ciążę

Grupy ryzyka

Niektóre grupy osób są szczególnie narażone na niedobór selenu:

• Osoby mieszkające na terenach o glebach ubogich w selen (w tym części Polski)
• Weganie i wegetarianie niesuplemujący selenu
• Osoby z chorobami zapalnymi jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna, colitis ulcerosa)
• Pacjenci po operacjach bariatrycznych i z innymi zaburzeniami wchłaniania
• Osoby stosujące długotrwale diety niskokaloryczne
• Pacjenci poddawani długotrwałemu żywieniu pozajelitowemu
• Osoby nadużywające alkoholu
• Pacjenci z przewlekłymi chorobami nerek, szczególnie dializowani
• Osoby w podeszłym wieku

Nadmiar selenu

Objawy przedawkowania

Choć niedobór selenu jest częstszym problemem, nadmiar tego pierwiastka również może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Objawy przedawkowania selenu (selenozy) obejmują:

• Wypadanie włosów – jeden z pierwszych i charakterystycznych objawów
• Próchnicę i problemy z zębami
• Łamliwość paznokci i białe poprzeczne prążkowanie
• Brak apetytu i metaliczny posmak w ustach
• Drętwienie palców rąk i stóp
• Przebarwienia skóry i charakterystyczny czosnkowy zapach z ust
• Nudności, wymioty, biegunka
• Zmęczenie, drażliwość, nerwowość
• W ciężkich przypadkach – zaburzenia neurologiczne, uszkodzenie wątroby i nerek

Selenoza zwykle występuje przy długotrwałym przyjmowaniu selenu w dawkach przekraczających 400 μg dziennie. W skrajnych przypadkach może prowadzić nawet do śmierci. 😱

Potencjalne zagrożenia

Nadmiar selenu niesie ze sobą szereg zagrożeń dla zdrowia:

• Uszkodzenie wątroby i nerek
• Zaburzenia neurologiczne
• Osłabienie układu odpornościowego
• Zwiększone ryzyko cukrzycy typu 2 – paradoksalnie, choć umiarkowane spożycie selenu chroni przed cukrzycą, jego nadmiar może zwiększać ryzyko jej wystąpienia
• Zaburzenia pracy tarczycy
• Interakcje z niektórymi lekami, w tym z chemioterapeutykami

Warto pamiętać, że nadmiar selenu jest zazwyczaj wynikiem nadmiernej suplementacji, a nie spożycia nadmiernych ilości w diecie. Nawet regularne jedzenie orzechów brazylijskich (najbogatszego źródła selenu) rzadko prowadzi do selenozy, o ile nie spożywa się ich w bardzo dużych ilościach.

Suplementacja

Dawkowanie

Suplementacja selenu powinna być dostosowana do indywidualnych potrzeb i stanu zdrowia. Dawkowanie zależy od wieku, płci, stanu fizjologicznego oraz ewentualnych schorzeń towarzyszących:

• Zalecane dzienne spożycie dla dorosłych wynosi 55 μg
• Kobiety w ciąży: 60 μg
• Kobiety karmiące piersią: 70 μg
• Górna bezpieczna granica spożycia: 300-400 μg dziennie

W przypadku suplementacji warto wybierać organiczne formy selenu, takie jak drożdże selenowe (zawierające selenometioninę) lub L-selenometioninę, które charakteryzują się lepszą biodostępnością i bezpieczeństwem stosowania w porównaniu do form nieorganicznych.

Dobrym wyborem może być Selen od Aliness, który oferuje wysokiej jakości suplementy w formach dobrze przyswajalnych przez organizm, szczególnie polecane dla osób z problemami tarczycy czy wypadaniem włosów.

Zasady bezpiecznego przyjmowania

Aby bezpiecznie suplementować selen, warto przestrzegać kilku zasad:

• Przed rozpoczęciem suplementacji skonsultuj się z lekarzem lub dietetykiem
• Nie przekraczaj zalecanych dawek – pamiętaj, że różnica między dawką terapeutyczną a toksyczną jest stosunkowo niewielka
• Uwzględnij selen dostarczany z dietą – jeśli regularnie spożywasz produkty bogate w selen, dostosuj dawkę suplementu
• Wybieraj suplementy renomowanych producentów, którzy gwarantują jakość i deklarowaną zawartość składników aktywnych
• Monitoruj swój stan zdrowia podczas suplementacji – w razie wystąpienia niepokojących objawów, przerwij suplementację i skonsultuj się z lekarzem
• Suplementy najlepiej przyjmować w trakcie posiłku, co zwiększa ich biodostępność

Interakcje z innymi składnikami

Selen może wchodzić w interakcje z innymi składnikami odżywczymi i lekami:

• Witamina E – selen i witamina E działają synergistycznie w ochronie antyoksydacyjnej
• Cynk – w wysokich dawkach może konkurować z selenem o wchłanianie
• Witamina C – może zwiększać wchłanianie selenu
• Leki przeciwnowotworowe – selen może wpływać na skuteczność niektórych chemioterapeutyków
• Leki immunosupresyjne – selen może modyfikować ich działanie
• Statyny – mogą wpływać na metabolizm selenu

wybierz najlepszy selen dla siebie:

Selen od Aliness

sprawdź

Biochelat Selen + B12

sprawdź

Selen Biodostępny

sprawdź

Wysokiej jakości certyfikowane produkty.

Selen a wybrane schorzenia

Depresja

Badania naukowe wskazują na istotny związek między niedoborem selenu a ryzykiem rozwoju depresji. Ten mikroelement odgrywa kluczową rolę w funkcjonowaniu mózgu, wpływając na syntezę neuroprzekaźników i chroniąc neurony przed stresem oksydacyjnym.

Mechanizm przeciwdepresyjnego działania selenu jest złożony i obejmuje:

• Regulację poziomu hormonów tarczycy, które mają istotny wpływ na nastrój
• Ochronę komórek nerwowych przed uszkodzeniami oksydacyjnymi
• Wpływ na syntezę i metabolizm serotoniny i dopaminy
• Modulację procesów zapalnych w mózgu

Badania kliniczne wykazały, że suplementacja selenem może przyczyniać się do poprawy nastroju i zmniejszenia objawów depresji, szczególnie u osób z wyjściowym niedoborem tego pierwiastka. Jednak warto podkreślić, że selen nie powinien zastępować konwencjonalnego leczenia depresji, a raczej stanowić jego uzupełnienie.

Reumatoidalne zapalenie stawów

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to przewlekła choroba autoimmunologiczna, charakteryzująca się stanem zapalnym stawów i postępującą destrukcją tkanki chrzęstnej i kostnej. Badania wskazują, że selen może odgrywać istotną rolę w patogenezie i przebiegu tej choroby.

U pacjentów z RZS często obserwuje się obniżony poziom selenu we krwi, co może przyczyniać się do nasilenia stresu oksydacyjnego i procesów zapalnych. Suplementacja selenem może przynosić korzyści poprzez:

• Zmniejszenie produkcji cytokin prozapalnych
• Neutralizację wolnych rodników, które nasilają uszkodzenia stawów
• Modulację odpowiedzi immunologicznej
• Poprawę aktywności enzymów antyoksydacyjnych

Choć wyniki badań są obiecujące, potrzebne są dalsze, dobrze zaprojektowane badania kliniczne, aby jednoznacznie określić rolę suplementacji selenem w leczeniu RZS. Pacjenci z tą chorobą powinni konsultować wszelkie decyzje dotyczące suplementacji z lekarzem prowadzącym.

Współdziałanie z innymi składnikami

Witamina E

Selen i witamina E tworzą potężny duet antyoksydacyjny, działając synergistycznie w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym. Oba składniki uzupełniają się wzajemnie, wzmacniając swoje działanie ochronne.

Mechanizm współdziałania selenu i witaminy E polega na tym, że witamina E działa jako pierwszy „obrońca” błon komórkowych, neutralizując wolne rodniki i ulegając przy tym utlenieniu. Selen, jako składnik peroksydazy glutationowej, pomaga zredukować utlenioną formę witaminy E, przywracając jej aktywność antyoksydacyjną. Dzięki temu powstaje „recyklingowy” system ochrony antyoksydacyjnej.

Badania wykazały, że jednoczesna suplementacja selenem i witaminą E może przynosić lepsze efekty w zakresie ochrony przed chorobami sercowo-naczyniowymi, nowotworami i zaburzeniami neurodegeneracyjnymi niż stosowanie tych składników oddzielnie.

Cynk

Cynk to kolejny mikroelement niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, który wchodzi w interakcje z selenem. Oba pierwiastki są kofaktorami enzymów antyoksydacyjnych – cynk jest składnikiem dysmutazy ponadtlenkowej (SOD), a selen – peroksydazy glutationowej (GPx).

Prawidłowa równowaga między tymi pierwiastkami jest kluczowa dla optymalnej ochrony antyoksydacyjnej. Jednak w przypadku nadmiernej suplementacji jednym z tych pierwiastków może dojść do zaburzenia tej równowagi. Wysokie dawki cynku mogą zmniejszać wchłanianie selenu i odwrotnie, dlatego ważne jest zachowanie umiaru i proporcji w suplementacji.

Co ciekawe, zarówno niedobór selenu, jak i cynku może osłabiać funkcje układu odpornościowego, a jednoczesna suplementacja tymi pierwiastkami w umiarkowanych dawkach może przynieść lepsze efekty immunomodulujące niż stosowanie ich oddzielnie.

Podsumowanie

Selen (Se) to niezwykle ważny mikroelement, którego znaczenie dla naszego zdrowia trudno przecenić. Jego wszechstronne właściwości antyoksydacyjne, immunomodulujące i przeciwzapalne sprawiają, że odpowiedni poziom selenu w organizmie jest kluczowy dla zachowania dobrego zdrowia i profilaktyki wielu chorób cywilizacyjnych.

Pamiętajmy, że zarówno niedobór, jak i nadmiar selenu może mieć negatywne konsekwencje zdrowotne. Dlatego tak ważne jest zachowanie umiaru i rozsądku w suplementacji oraz dbanie o odpowiednią, zbilansowaną dietę bogatą w naturalne źródła tego pierwiastka, takie jak orzechy brazylijskie, ryby morskie czy pełne ziarna.

Szczególną uwagę na poziom selenu powinny zwrócić osoby z zaburzeniami tarczycy, problemami z odpornością, a także zmagające się z depresją czy reumatoidalnym zapaleniem stawów. W tych przypadkach warto rozważyć suplementację pod kontrolą lekarza lub dietetyka.

Pamiętajmy również o synergistycznym działaniu selenu z innymi składnikami odżywczymi, szczególnie witaminą E i cynkiem, co pozwala na optymalne wykorzystanie jego prozdrowotnych właściwości.

Dbając o odpowiedni poziom selenu w organizmie, inwestujemy w swoje zdrowie, odporność i dobre samopoczucie. 💪 A może Ty masz już swoje sposoby na zapewnienie odpowiedniej ilości selenu w diecie? Podziel się swoimi doświadczeniami w komentarzach poniżej!

Co mówią badania naukowe?

1. Selenium supplementation for Hashimoto’s thyroiditis

Badanie to analizuje wpływ suplementacji selenem na przebieg choroby Hashimoto. Wykazano, że suplementacja selenem może zmniejszyć poziom przeciwciał przeciwtarczycowych i poprawić jakość życia pacjentów z chorobą Hashimoto. Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4005265/

2. Selenium and Selenoproteins in Immune Mediated Thyroid Disorders

Badanie to analizuje rolę selenu i selenoprotein w autoimmunologicznych chorobach tarczycy. Wykazano, że niedobór selenu może przyczyniać się do rozwoju chorób autoimmunologicznych tarczycy, a suplementacja selenem może mieć korzystny wpływ na ich przebieg. Link: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6163284/

3. Selenium Supplementation in the Treatment of Hashimoto’s Thyroiditis: A Systematic Review and a Meta-analysis

Metaanaliza ta ocenia skuteczność suplementacji selenem w leczeniu choroby Hashimoto. Wyniki wskazują, że suplementacja selenem może obniżyć poziom przeciwciał przeciwtarczycowych i poprawić funkcję tarczycy u pacjentów z chorobą Hashimoto. Link: https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0170654

Najczęściej zadawane pytania

1. Jakie są właściwości selenu?

Selen ma silne właściwości antyoksydacyjne, chroniąc komórki przed uszkodzeniami powodowanymi przez wolne rodniki. Wspiera prawidłowe funkcjonowanie tarczycy, układu odpornościowego oraz wpływa na zdrowie włosów i paznokci. Selen odgrywa również istotną rolę w produkcji hormonów tarczycy, spermatogenezie i ochronie DNA.

2. Jakie są objawy niedoboru selenu?

Niedobór selenu może prowadzić do osłabienia układu odpornościowego, problemów z tarczycą (np. choroba Hashimoto), wypadania włosów, łamliwości paznokci, zaburzeń płodności, a także zwiększonego ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i niektórych nowotworów.

3. W jakich produktach występuje selen?

Selen można znaleźć w różnych produktach spożywczych. Najbogatszym źródłem są orzechy brazylijskie. Inne dobre źródła to: ryby (szczególnie tuńczyk i łosoś), drób, produkty zbożowe, mięso, grzyby oraz niektóre owoce morza.

4. Jakie jest dzienne zapotrzebowanie na selen?

Dzienne zapotrzebowanie na selen dla dorosłych wynosi około 55-70 µg. Dla kobiet w ciąży i karmiących piersią zapotrzebowanie wzrasta do 70 µg. U dzieci dawka zależy od wieku i waha się od 15 µg dla niemowląt do 55 µg dla nastolatków.

5. Czy selen może być szkodliwy w nadmiarze?

Tak, nadmiar selenu może być szkodliwy dla organizmu. Zbyt wysokie dawki mogą prowadzić do selenozy, której objawy obejmują wypadanie włosów, łamliwość paznokci, problemy żołądkowo-jelitowe, a w skrajnych przypadkach nawet uszkodzenie wątroby i układu nerwowego. Dlatego ważne jest, aby nie przekraczać zalecanych dawek, szczególnie przy stosowaniu suplementów.